Czy sauna ogrodowa zimą wymaga specjalnej troski?
Pierwsze wejście do lodowatej wody nie wymaga specjalnych predyspozycji, ale wymaga przygotowania. Zacznij od konsultacji z lekarzem, jeśli masz problemy z sercem, ciśnieniem, tarczycą albo chorujesz na padaczkę. Zimno gwałtownie obkurcza naczynia i przyspiesza akcję serca, więc przy schorzeniach kardiologicznych morsowanie może być groźne. Jeśli jesteś zdrowy, zaplanuj start na wrzesień lub październik, gdy woda ma kilkanaście stopni. Latem przyzwyczaisz ciało do regularnego kontaktu z chłodem, a zimą wejdziesz już z mniejszym szokiem.
Regularność znaczy więcej niż długość. Lepiej wchodzić dwa razy w tygodniu na minutę niż raz w miesiącu na dziesięć. Po kilku tygodniach ciało przyzwyczai się do szoku termicznego i wejście będzie mniej stresujące. Zimą pamiętaj o czapce, rękawiczkach do wody i butach na oblodzony brzeg, a latem o kremie z filtrem na odsłonięte partie przed wejściem. Jeśli po morsowaniu czujesz się dobrze, śpisz lepiej i masz więcej energii, idziesz w dobrym kierunku. Jeśli pojawia się niepokój, kołatanie serca lub utrzymujące się zimno — zrób przerwę i wróć do krótszych wejść.
Zadbaj o higienę zbiornika. Raz w tygodniu umyj wnętrze łagodnym detergentem i wypłucz dokładnie, bo resztki środka drażnią skórę. Nie używaj chloru w dużych stężeniach — plastik go wchłania i potem trudno się go pozbyć. Pokrywa z kołnierzem chroni wodę przed liśćmi i owadami, ale nie zwalnia z wymiany. Zimą zabezpiecz zawór spustowy przed zamarznięciem, bo pęknięty element potrafi rozszczelnić całą konstrukcję. Jeśli beczka stoi na zewnątrz przez cały rok, sprawdź, czy producent przewidział pracę w ujemnych temperaturach — wiele modeli letnich kruszeje przy mrozie.
Zimą sauna ogrodowa pracuje w najbardziej wymagających warunkach. Różnica temperatur między rozgrzaną kabiną a mrozem na zewnątrz sięga kilkudziesięciu stopni, a to odbija się na drewnie, uszczelnieniach i samym piecu. Zamiast rezygnować z seansów do wiosny, wystarczy kilka nawyków, które ograniczą ryzyko pęknięć i przyspieszonego zużycia.
Ustal stały rytuał. Na przykład: rozgrzewka na sucho przez kilka minut, wejście, krótki oddech w wodzie, wyjście, szybkie osuszenie, ciepła herbata. Powtarzalność sprawia, że dzieci przestają traktować to jak wygłup i wiedzą, czego się spodziewać. Nie rób z morsowania zawodów ani pokazówki dla sąsiadów — to ma być wasz spokojny nawyk, nie wydarzenie.
Temperaturę obniżaj stopniowo. Pierwsze wejścia rób przy wodzie kilkunastostopniowej, potem schodź o dwa, trzy stopnie co kilka dni. Nie ma sensu zaczynać od lodowatej balii tylko dlatego, że ktoś tak robi w internecie. Do zbiornika wrzuć termometr, żeby każdy widział, na co się pisze. Przy dzieciach obowiązuje jedna żelazna zasada: dorosły wchodzi pierwszy i wychodzi ostatni. Maluch może wejść na kilkanaście sekund, nie na minutę. Jeśli dziecko marznie, panikuje albo sinieją mu usta — koniec, wyjmujesz je bez dyskusji.
W wodzie licz czas od pierwszej sekundy. Dla początkującego wystarczy od trzydziestu sekund do dwóch minut. Nie ma sensu bicie rekordów — pierwszy sezon ma oswoić ciało, a nie sprawdzać wytrzymałość. Jeśli zaczynasz drżeć niekontrolowanie, tracisz czucie w dłoniach albo pojawia się uczucie paniki, wychodź natychmiast. Po wyjściu nie stój w miejscu: szybko wytrzyj się ręcznikiem, załóż czapkę, rękawiczki, skarpety i ciepłą kurtkę. Ubieraj się od góry, żeby nie tracić ciepła przez głowę i tułów, a dopiero potem zakładaj spodnie i buty.
Do wnętrza sauny — ław, podłóg, oparć, listew — wybiera się drewno o niskiej przewodności cieplnej, żeby nie parzyło. Sprawdza się tu sosna, świerk, osika, olcha i topola. Nie zawierają dużo żywicy (poza sosną, ale i tę można stosować po odpowiednim przygotowaniu), są lekkie i przyjemne w dotyku. Uwaga na drewno z dużą ilością żywicy: przy nagrzewaniu żywica wypływa, brudzi i capi. Typowy błąd to branie desek żywicznych, bo były tańsze — po kilku tygodniach ławy kleją się i ciemnieją.
Kluczowe jest też wysuszenie materiału. Drewno do sauny powinno być sezonowane i mieć wilgotność w granicach kilkunastu procent. Montaż desek mokrych lub świeżo ciętych to częsty błąd — po pierwszym nagrzaniu zaczną się skręcać i powstaną szczeliny. Warto zostawić kilkumilimetrowe odstępy między deskami na ruchy termiczne. Wszelkie listwy i krawędzie trzeba zeszlifować i zaokrąglić, bo ostre krawędzie przy nagrzewaniu łatwo skaleczą. Nie stosuje się lakierów ani olejów kryjących; dopuszcza się wyłącznie preparaty przeznaczone do saun, najlepiej na bazie naturalnych wosków lub olejów, i to w minimalnej ilości.
Zanim w ogóle pomyślisz o wchodzeniu do wody, przez kilka tygodni hartuj się pod prysznicem. Kończ każdą kąpiel zimną wodą, zaczynając od kilku sekund i wydłużając ten czas do minuty. Rano możesz też robić krótkie obmycia twarzy i karku chłodną wodą. Chodzi o to, by organizm poznał nagłą zmianę temperatury w kontrolowanych warunkach, a nie dopiero nad jeziorem. Równolegle zadbaj o ruch — spacery, bieganie, rozgrzewka przed wejściem. Rozgrzane mięśnie znoszą zimno znacznie lepiej niż zmarznięte.